فرش دست باف ايران ـ شناخت قدمت بافت

از دانشنامه فرش
پرش به ناوبری پرش به جستجو

فرش دست باف ايران ـ شناخت قدمت بافت šanâxteqedmatebâft

تاريخ، نام بافنده، نام سفارش دهنده، يا ذکر اين نکته که فرش در عهد سلطنت فلان پادشاه بافته شده مشروط به اصلی بودن و صحت نوشته ها می تواند گويای زمان بافت فرش باشد. كارشناس فرش با توجه به برخی شواهد می تواند تاريخ و محل تقريبی بافت آن را مشخص سازد.

نمونه اِ از اين نشانه ها عبارت است از:

  1. مواد اوّليه و رنگ آميزی فرش

در برخی دوره های تاريخی مصرف نوعی مواد بيش از ساير زمان ها متداول بوده است.

  1. مقايسه فرش مورد نظر با فرش های مشابه تاريخ دار:اين روش با توجه به اينكه نمونه های متعددی از دوره صفويه، يعنی زمان شكوفايی هنر و صنعت فرش بافی، باقی مانده به ويژه برای شناخت فرش های بافته شده در آن دوره پذيرفتنی است؛ مشروط بر آنكه تاريخ ها حقيقی و بدون دست خوردگی باشد.
  2. طرح و نقش و نقش مايه:طرح ها، نقش ها، و بن نگاره های فرش در زمان های مختلف به وسيله هنرمندان چيره دست و طراح برای تكامل آن تغيير کرده و اين تغييرات كه متأثر يا همگام با دگرگونی در ساير هنرهای دستی و تزيينی ازقبيل كاشی كاری، مليله دوزی، تذهيب كتاب های خطی، و نقاشی است می تواند نشان دهنده تاريخ تقريبی بافت فرش باشد.
  3. . روش بافت:با توجه به اينكه بافت فرش كاری سنتی و متأثر از خلق و خو، اعتقادات و خواسته ها، طبيعت پيرامون، و روش های زندگی بافنده است و اين اعتقادات و روش ها كمتر تغيرپذير است می توان با بررسی آنها تقريباً به قدمت بافت فرش پی برد.
  4. اسناد و مدارك تاريخی:معمولاً در اسناد مربوط به پيروزی ها، غارت ها، وقف، ازدواج، سفارش بافت، اموال خانوادگی، و سفرنامه ها از اموالی همچون فرش نام برده می شود که اين فرش ها در خانواده ها يا سلسله ها و مساجد و معابد شناخته شده است. نمونه آن چند تخته قالی بافت سال 1020ق (1601م) در كاشان است كه به سفارش زيگموند وازا، پادشاه لهستان، با نقوش ويژه بافته شد. اين قالی ها به قالی پولونزی معروف است و درحال حاضر در موزه رزيدنتز مونيخ نگه داری می شود.