آب

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

آب āb

مایعی است بی رنگ و بی بو و اندكی قابل تراكم، مركب از اكسیژن و هیدروژن، كه در طبیعت به وفور یافت می شود. مواد تشکیل دهنده آب را به دو گونه اصلی می توان تقسیم کرد:

  1. سختی ها، كه از طریق تصفیه فیزیكی از آن جدا می شوند؛
  2. مواد معدنی تركیب شده با آب، مانند كلسیم، منیزیم، پتاسیم.

بر کنار از این، آب را در طبیعت به دو نوع كلی می توان یافت:

  1. آب های سطحی، كه در سطح زمین، یا به فاصله ای اندک از آن، در زیر زمین موجود است، مانند: آب رودخانه، جویبار، دریاچه، چاه های دستی و كم عمق؛
  2. آب های زیرزمینی، که درسطوح زمین نفوذكرده و در طبقات غیر قابل نفوذ جمع می شوند و سرانجام قسمتی از آنها به روش های گوناگون، ازجمله حفر چاه، به سطح زمین هدایت شده و مورد بهره برداری قرار می گیرند. آب هایی كه، علاوه بر سایر مصارف، در رنگرزی الياف پنبه، پشم، ابريشم و نیز شست وشوی نخ ها و الیاف مذکور و انواع فرش مورد استفاده قرار می گیرد، در طبیعت به گونه های زیر یافت می شود:
  1. آب رودخانه. جنس خاك بستر رودخانه در تركیب املاح آب موثر است، مثلاً، اراضی نمك زار یا گچی و بازیك دارای املاح نمك و خاصیت بازی است.این آب، در حالت عادی، بهترین شوینده الیاف پشم و پنبه و نیز فرش است و در رنگرزی نیز به كار می رود.
  2. آب قنات. آبی است كه هنگام عبور از طبقات قابل نفوذ زمین به صورت طبیعی تصفیه می شود و از آنجا که حاملِ املاح مضر نیست، شوینده خوبی برای الياف طبيعی و فرش است و در رنگرزی نیز مصرف دارد.
  3. آب چاه های عمیق، نیمه عمیق و آرتزین. چاه عمیق چاهی است كه حداقل 50 متر عمق داشته باشد و آب آن با موتور به سطح زمین هدایت شود. اگر چاه در مناطق گچی و دارای مواد مضر حفر نشده باشد، آب آن برای شست و شوی الیاف طبیعی و فرش مناسب است و در رنگرزی به كار می رود.آب چاه های نیمه عمیق، كه عمق كمتری دارند، و آرتزین كه بدون نیاز به موتور خود به خود از چاه می جوشد، نیز معمولاً برای شست و شوی الیاف طبیعی و فرش و رنگرزی الیاف و خامه فرش مصرف می شود.
  4. آب چاه های دستی. از آنجا که آب این گونه چاه ها از نوع آب های سطح زمین است و معمولاً دارای املاح مضراند، حتی المقدور نباید در تهیه رنگ ها و شست و شوی الیاف یا فرش مورد استفاده قرار گیرند، مگر آنكه املاح آن اندازه گیری و سالم بودن آن تأیید شود.
  5. آب لوله كشی شهرها:آب لوله كشی شهرها،معمولاً، از لحاظ وجود املاح، با تشكیلات منظم شهری به طور مرتب آزمایش و سختی گیری می شود، بنابراین، به نظر نمی رسد كه در شست وشو زیان قابل توجهی به الیاف فرش وارد سازد.
  6. آب های موجود در پایاب ها، آب انبارها، حوض ها، استخرها و منابع دستی و صنعتی و كارخانه ای. این آب ها، چنانچه در موارد حساس از جمله رنگرزی و شست وشوی الیاف طبیعی و فرش به كار روند، باید مورد آزمایش قرار گیرند، مگر آن كه منابع اصلی آنها شناخته و تأیید شده باشد.

نكته حائز اهمیت در مورد آب كارگاه های رنگرزی و شست و شوی فرش دست بافت این است كه:

  1. آب طبیعی و معمولی بهترین شوینده الیاف، نخ های پشمی، پنبه ای، ابریشمی و فرش است، مگر آنكه با انجام آزمایش های گوناگون املاح مضر در آن یافت شود.
  2. با توجه به محدود و ثابت بودن مقدار آب بر روی كره زمین و آنچه دسترس است، می بایست در مصرف آب صرفه جویی كامل به عمل آید و نیز از آلوده ساختن آب های دسترس جداً خودداری شود، در غیراین صورت، با توجّه به جاری بودن آب های سطحی، بسیاری از آب های اطراف آلوده خواهد شد و دامنه این آلودگی در مقیاس وسیع گسترش خواهد یافت.
  3. سرمایه گذاران دركارگاه های رنگرزی و شست و شوی الیاف طبیعی و فرش، اعم از خصوصی، عمومی و دولتی، می بایست قبل از احداث كارگاه حتماً آب محل را، از لحاظ مناسب بودن برای كار خود، با یاری موسسه های صاحب صلاحیت مورد آزمایش قرار دهند و گواهی لازم را دریافت و در صورت تأیید صلاحیت آب محل، مبادرت به ایجاد كارگاه نمایند تا سرمایه و نیروی شان بیهوده به هدر نرود.کتاب دانشنامه فرش ـ احمد دانشگر</ref>
سایر زبانها
English

منبع