ابريشم

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

ابریشم abrīšam

ابریشم از الياف طبيعی، حیوانی و پروتئینی است كه نرم، شفاف، ظریف و محكم است و در بافتن انواع منسوجات و فرش های مرغوب به کار می رود. ابریشم از مهم ترین الياف در صنایع نساجی است. این مادّه مهم، به صورت نخی بسیار نازك در دو رشته به هم برآمده است که از غده های كرم ابریشم ترشح می شود. كرم ابریشم، هنگام دگردیسی (تغییر حالت در راستای تكامل) الیاف را به صورت دو لایه به دور خود می پیچد و می تند.این لایه ها، مجموعاً، پیله را تشكیل می دهند. روش تهیه ابریشم بدین گونه است که پیش ازآنكه كرم ازپیله خارج شود، پیله را، پس از طبقه بندی،در آب گرم 60 درجه می پزند؛ كرم در داخل پیله می میردو صمغ (سرازین) الیاف نرم می گردد.دراین هنگام با ابزاری مخصوص نخ پیله راگرفته وبه صورت كلاف هایی كوچك جمع آوری می كنند.

ابریشم گرما را تا 140 درجه تحمل می كند و در مقایسه با پشم مقاومت بیشتری در برابر مواد قلیایی دارد. امروزه به منظور بازدهی بیشتر، تحقیقات گوناگونی بر روی کرم ابریشم صورت می گیرد واین كار، در چین و ژاپن، بیش از سایر کشورها مستمراً و به نحوی جدی تر انجام می شود. الياف مصنوعی ابریشم نیز در بازار یافت می شود و آنان كه با این مادّه ارزشمند سر و كار دارند، می بایست ابریشم طبیعی را از نوع مصنوعی آن به خوبی تشخیص دهند. دراین كتاب، زیر عنوان ابريشم شناسايی پاره ای از راه های تشخیص این دوگونه ابریشم آمده است. نخ ابریشم در پرز و همچنین در تار و پود فرش های ظریفی که در نقاط مختلف كشور ما بافته می شوند، به كار می رود. ابریشم، با توجه به ظرافت و استحكام که در آن هست، در بالا بردن كیفیت و مرغوبیت فرش ایران سهمی بسزا داشته و دارد. بافتن فرش های ابریشمی نیازمند تخصص است و در حال حاضر تنها كشورهایی چند قادر به تولید اینگونه فرش ها هستند.

درایران، این نوع فرش ها، بیشتر در قم، نائین، اصفهان، تبریز، كاشان و مراغه بافته می شود و کمیّت بافت آنها، نسبت به سایر فرش ها، بسیار كم است. در استانهای خراسان و گیلان و برخی استان های دیگر، كارگاه های پرورش كرم ابریشم دایر است که نوغان نامیده می شوند. این کارخانه ها همه ساله در فصول مناسب پرورش کرم ابریشم، یعنی بهار و تابستان، به كار اشتغال دارند و گه گاه ابریشم كشی نیز می کنند. ابریشم كشی نیز، خود به دو نوع دستی و ماشینی صورت می گیرد.[۱]

سایر زبانها
English

منبع

  1. کتاب دانشنامه فرش ـ احمد دانشگر