ارامنه

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

ارامنه arâmane

ارامنه از اقوام هند واروپايی هستند که در ارمنستان سکونت دارند. برخی از ايشان پس از دو بار مهاجرت به ايران اکنون ايرانيانی هستند كه با ساير اقوام درهم آميخته و تاريخی مشترك بنا نهاده اند. منابع متعدد تاريخی از قدمت هنر قالی بافی ميان اين قوم خبر می دهد. امروزه، قالی های بافت ارامنه با نام ليليان زبانزد شده است.

اسكان ارامنه در بخش مركزی ايران و نواحی اطراف اراك موجب گرديد تا قريه ليليان، يا به قول ارامنه ليليهان، و تعدادی از قريه های اطراف آن از قبيل دره شور، داوود آباد، مزرا، ده سفيد، مزراچين، و چهار طاق ـ از توابع شهرستان خمين ـ مركز تجمع ايشان گردد و قالی بافی در اين نواحی تحت تأثير اوضاع و احوال عمومی ايران رواج يابد.

از دو دهه پيش، روستای ليليان از ارامنه خالی شده است اما با توجه به شهرت فرش های ليليان وضع فرش بافی در اين روستا و اطراف آن، يعنی منطقه مهم ارمنی نشين ايران، را به اختصار بررسی می کنيم.

برخی از ويژگی های فرش ارامنه

  1. مواد اوّليه:مواد اوّليه مصرفی در اين فرش ها، به ويژه پشم، در محل تأمين می شد و برای تهيه نخ به کار می رفت.
  2. رنگرزی:رنگرزان محلی ارمنی پشم ها را با مواد گياهی و طبيعی رنگ می کردند. بافندگان نيز با مهارت و ظرافت و نظم خاص معمولاً فرش ها را به شيوه دوپود می بافتند.طرح در اين فرش ها تنوع نداشته و طرح های معروف محلی به نام شاخ بزی و هزار بلبل همواره با تغييراتی مختصر تكرار می شده است.
  3. بافت:در حال حاضر، اهالی محلی گره را نامتقارن می زنند اما فرش های ارمنی باف معمولاً با گره متقارن بافته می شود. رج شمار اين دست باف ها معمولاً حدود 20 تا 25 گره در 5/6 سانتی متر است. اندازه فرش ها كوچك پارچه و معمولاً ذرع و نيم بوده است. فرش هايی با مساحت 6 و 9 متر نيز ميان بافته های ارامنه ليليان ديده شده است.
  4. مراكز مهم فرش بافی
    1. فريدن اصفهان (دهستان ورزاق ـ گرجی، چادكان، كرجامبو، موكويی، چنارود)؛
    2. چهارمحال وبختياری؛
    3. برگرود در غرب فريدن؛
    4. كزاز در مجاورت اراك؛
    5. خرقان در شمال همدان.