اردبيل

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

اردبيل ardabīl

استان اردبيل و نيز شهر اردبيل از مراكز مهم فرش بافی ايران به شمار می رود. اين استان با مساحتی برابر 17،880 كيلومتر مربع از شمال به مرز ايران و جمهوری آذربایجان، از شرق به كوه های طالش و هشترود و استان گیلان، از جنوب به زنجان، و از غرب به استان آذربايجان شرقی محدود می شود.

استان اردبيل دارای آب و هوايی متنوع است و زمين های آن با رودخانه ماهی رود آبياری می شود. به سبب كوهستانی بودن و آب و هوای مناسب و اوضاع جغرافيايی، دامداری به ويژه پرورش گوسفند از نژاد های مختلف در اين استان رايج است.

پيله سوار، پارس آباد، گيوی، خلخال، گرمی، مشكين شهر، و نمين از شهرهای استان اردبيل است. روستانشينان و عشاير با استفاده از پشم گوسفندان و همچنين نخ، كه از بازار تبريز و ساير نقاط وارد می شود، به قالی بافی اشتغال دارند كه حرفه ای همه گير و باسابقه در منطقه است. در استان اردبيل، فرش ها در اندازه های گوناگون از قبيل قاليچه، كلگی، كناره، و فرش های بزرگ پارچه بافته می شود. رنگ های گياهی و طرح های هندسی و روستايی باف در ميان عشاير و روستاييان و طرح های معروفی چون لچك ترنج (گوشه گویك) با خطوط اسلیمی گردان و افشان در شهرها رواج دارد. در جنوب استان اردبيل و روستاهای آن، مثلاً بخشايش، قالی بافی نسبت به ساير مناطق استان سابقه بيشتری دارد (بخشایش).

برخی از ويژگی های فرش اردبيل

  1. طرح و نقش:طرح هراتی، قفقازی، وقبا (كوبا) ازمهم ترين طرح هايی است كه دراين استان و شهراردبيل بافته می شود. ازديگرطرح ها و نقش های مهم فرش اردبيل می توان به نقش های قيچی، تک گل، ستاره، ماهی درهم، زيرخاکی، کله قوچ، وطرح های قره باغ و لچک ترنج وهمچنين طرح و نقش و رنگ آمیزی زيبای فرد علاقه مندی به نام وثوق اشاره کرد.
  2. رنگ:در حال حاضر، از رنگ های شيميايی برای رنگرزی نخ های فرش استفاده می شود؛ البته گاهی به ويژه ميان عشاير از رنگ های گياهی نيز استفاده می شود. رنگ غالب در فرش های منطقه از بافته های تبريز تبعيت می کند و بيشتر قرمز، قهوه ای، كرم، و سرمه ای است.
  3. بافت:گره درفرش های مناطق مختلف استان اردبيل، جز بخشی ازشمال استان كه به استان گیلان منتهی می شود، متقارن است واصولاً فرش ها بادو پود بافته می شود.ساير دست باف ها همچون صوف باف و كف ابريشم درنيم قرن اخير رواج يافته است. بافت گليم و جاجيم و ورنی نيز در اين استان متداول است.

بسياری از فرش های توليدی اين منطقه به خارج از كشور صادر می شود. اين فرش ها در كشورهای اروپايی مثل آلمان و ايتاليا مشتريان ثابت فراوانی دارد.