الياف ـ شناسایی

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

الیاف ـ شناسایی Šenāsāyī

نخ مهمترین مادّه اولیه در بافت فرش است.این مادّه، دستاورد ریسیدن الياف است، از همین روی، برای به دست آوردن نخ خوب و مناسب برای طرح و نقشه مورد نظر در فرش باید از الیاف مرغوب استفاده شود و بافنده موفق کسی است كه در شناسایی و انتخاب الیاف مناسب تبحّر و حسن انتخاب داشته باشد.[۱]

در صنعت فرش بافی، شناسایی الیاف امری ضروری است، چه، نوع مرغوب و مناسبِ الیاف سبب می شود که الیاف در مراحل رنگرزی، ريسندگی و تابندگی انعطاف و قابلیت بیشتری داشته باشند و رعایتِ این اصل موجب می شود که محصول مرغوب تری به بازار عرضه شود.

الیاف، انواع مختلفی دارند و هر نوع آن با روش ویژه ای شناسایی می شوند، از این رو، تولیدكنندگان هر یك برحَسَب تجربه خود، شرایط محیط و بازار عرضه و روش هایی ویژه الیاف را شناسایی، انتخاب و به كار می برند. مهمترین روش های شناسایی الیاف عبارت است از:

  1. شناسایی فیزیكی الیاف:
    1. از طریق مشاهده با چشم. این گونه شناسایی به ویژه برای آگاهی از مرغوبیت، درشت و ریز بودن، طول، رنگ، شفافیت، یكدست بودن و حتی برای تشخیص نوع طبیعی ومصنوعی الیاف انجام می گیرد و چنانچه تولیدكننده یا مأمور خرید دراین كار صاحبِ تجربه باشند، این کار به سادگی صورت می پذیرد.
    2. از طریق مشاهده با ریزبین. در زیر ریزبین، شكل ظاهری الياف طبيعی (پنبه، پشم، ابريشم) و مصنوعی از هم متفاوت اند و با یكدیگر مغایرت هایی چند دارند و با مقایسه آنها، که البته نیاز به تخصص ویژه ای ندارد،این مغایرت ها آشكار می شوند.
    3. از طریق لمس كردن و بوییدن. الياف مصنوعی از این راه به خوبی شناخته می شوند.
    4. از طریق سوزاندن. روش سوزاندن الیاف به قصد تشخیص نوع آنها، از رایج ترین و قدیمی ترین روش هاست، زیرا، این نحوه عمل ساده است و وسایل مورد نیاز همواره در دسترس اند. چگونگی این نوع روشِ شناسایی زیر عنوان های ابریشم؛ پنبه؛ پشم ـ شناسایی آمده است و به طریق اختصار می توان گفت كه:الیاف، هنگام نزدیك شدن به آتش یا افتادن به درون آن یا لحظه ای كه از شعله دور می شوند، هر یك عكس العملی ویژه دارند و پس از سوختن خاكستر آنها با یكدیگر متفاوت است.
  2. شناسایی شیمیایی.
    1. از طریق حلّال های شیمیایی:مواد شیمیایی بر روی الیاف تأثیری متفاوت دارند و با مشاهده این تأثیرات می توان نوع الیاف و درصد امتزاج و اختلاط آنها را تشخیص داد. این گونه شناسایی، که امکان کاربرد آن هست، تخصّص و شناخت مواد و حلّْالها و تركیبات آنها را الزام می کند. نمونه ای از تأثیرات مواد شیمیایی بر الیاف به شرح زیر است:سودِ سوزآور 5 درصد جوشان ابریشم و پشم را به خوبی حل می كند. برای شناسایی مخلوط پنبه و پلی استر، وزن معینی از نمونه های مورد آزمایش را در نیتروژن جوشان قرار می دهند و 15 دقیقه می جوشانند تا پلی استرِ مخلوط كاملاً حل شود و پنبه باقی بماند. پنبه باقی مانده را پس از شست و شو و خشك كردن وزن و درصد الیاف مورد نظر محاسبه می كنند.
    2. از طریق مواد رنگی.مواد رنگی بر روی الیاف طبیعی و مصنوعی تأثیرات گوناگون دارند، مثلاً رنگ های اسیدی، گوگردی، بازیك و دندانه ای هر یك به گونه ای خاص بر الیاف اثر می گذارند و افراد متخصص و کارآزموده با مشاهده این تفاوت ها می توانند الیاف را شناسایی کنند.[۲]
سایر زبانها
English

منبع

  1. کتاب دانشنامه فرش ـ احمد دانشگر
  2. سهی زاده، ص102