فرش پازیریک

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

فرش پازیریك faršepâzirik

قدیمی ترین فرش موجود جهان كه تاكنون کشف شده است. این فرش را پروفسور رودنکو، کارشناس روسی، در سال 1327- 1328ش در نقطه ای به نام پازیریك در 200 كیلومتری جنوب شرقی بی ایسك در میان یخ ها كشف کرد. پازیریك منطقه ای است در كوه های آلتایی و در اوست اولاكان سیبری جنوبی. این فرش، كه با توجه به قدمت آن بسیار خوب مانده است، در حال حاضر در موزه دولتی آرمیتاژ سن پترزبورك (لنین گراد) در محفظه ای خالی از هوا نگه داری می گردد. در سال 1950 در شوروی درباره كشف های پرفسور رودنكو كتابی منتشر شده كه در آن شرح مشخصات این قالیچه آمده است. پروفسور رودنكو معتقد است كه این فرش كار مردم ماد یا پارت «خراسان بزرگ» است. به هر حال كشف این فرش، كه حدود سه هزار سال پیش بافته شده، نشان دهنده این حقیقت است كه صنعت فرش بافی بیش از پنج هزار سال در ایران سابقه دارد. برخی از ویژگی های فرش پازیریک

  1. اندازه فرش:6 فوت و 8 اینچ در 6 فوت، معادل 210 × 183 سانتی متر.
  2. طرح:با وجود قدمت این فرش، طرح آن از مهارت و اصالتی حکایت می كند كه نشانه ممارست و تجربه استادانه از هنر ـ صنعت فرش با پشتوانه ای گران سنگ است و امروزه می توان آن را در مكتب كلاسیسیسم جست وجو کرد (فرش پازیریك ـ طراحی).
  3. نقش:قسمت بیرونی حاشیه نقش كوچكی از جانوری افسانه ای و بال دار دارد که تکرار شده است. ردیف دوم حاشیه نقش اسبی است كه راكب آن یك درمیان سواره و پیاده در حال راه رفتن است. ردیف سوم نقش مایه های چهارپری است كه در چهار طرف حاشیه بافته شده و ردیف چهارم گوزن های خال داری را نشان می دهد كه از نژاد گوزن ایرانی است. در ردیف پنجم همان جانوران افسانه ای بال دار كه در ردیف اوّل دیده می شود در جهت مخالف تكرار شده است. ردیف ششم یا مركز فرش ۲۴ عدد از نقش مایه های هشت پر در مربع های كوچك 6 × 4 دارد. این نقش مایه چه در فرش های بافت ایران و چه در دیوارنگاری های بناهای باستانی دیده می شود.
  4. رنگ: فرش پازیریك ـ وضع رنگ ها.
  5. بافت:۳۶۰۰ گره در 10 سانتی متر مربع دارد و رج شمار این فرش ۴۰ رج در 5/6 سانتی متر است.