پنبه

از دانشنامه فرش
پرش به: ناوبری، جستجو

پنبه Panbe

گیاهی است بوته ای دارای شاخه های نازك و برگ های درشت و پهن. گل های آن سفید و بعضی رنگی، به ویژه زرد، است. كشت این گیاه سابقه ای طولانی دارد؛ اما، اصل و منشأ آن به خوبی معلوم نیست و شواهد نشان می دهند كه گیاهی است جهانی. ثمر بوته پنبه غوزه نامیده می شود كه محتوی الیاف پنبه و پنبه دانه است. (غوزه) جداسازی الیاف پنبه از پنبه دانه در كارخانجات پنبه پاك كنی صورت می گیرد كه درایران بیشتر در منطقه گرگان و گنبد كاووس قرار دارند.

لينتر نیز، كه پنبه نامرغوب است، پس از الیاف اصلی از اطراف تخم پنبه جدا می شود. به طور كلی، الیاف پنبه دارای مصارف گوناگون است، و ازجمله در كارخانجات ريسندگی و بافندگی به مصرف تولید نخ و سپس پارچه، قالی، گليم، زيلو و سایر انواع فرش و غیره می رسد.

پنبه، كه در بیشتر نقاط ایران به ویژه گرگان، گنبد كاووس، دشت تركمن، اصفهان، يزد و خراسان، كشت می شود، محصولی است گران بها و ارزشمند و دارای اهمیت اقتصادی ویژه، تا بدان حد كه "طلای سفید" نام گرفته است.

این كالا پس از گندم و جو بیشترین میزان زمین زیر كشت كشور را به خود اختصاص داده است. پنبه دارای انواع گوناگون است واین تنوع بستگی به محیط پرورش و شرایط اقلیمی آن دارد. الیاف پنبه، در زیر ریزبین، مجعد و پیچی شكل اند و برش مقطعی آنها به شكل "قلوه" دیده می شود. الیاف پنبه جملگی از سلولز تشكیل شده اند. این الیاف رنگ های سفید، زرد، قهوه ای، خاكستری دارند و اندازه طول و قطر آنها متغیر است. الیاف پنبه را می توان با مواد شیمیایی سفید کرد و بدین طریق بر مرغوبیت آنها افزود. پنبه، مهمترین مادّه اولیه در تار و پود فرش محسوب است. این نخ، با توجه به استحكام آن، در اندازه ها و تعداد لاهای مناسب و با در نظر گرفتن طرح و نقش فرش در بافت آن به مصرف می رسد.[۱]


منبع

  1. کتاب دانشنامه فرش ـ احمد دانشگر