گبه بافی ـ فرايند

از دانشنامه فرش
پرش به ناوبری پرش به جستجو

گبه بافی ـ فرايند gabebâfi_ farâyand

فرايند بافت گبه به اختصار به شرح زير است:

  1. چلّه كشی :چلّه كشی گبه معمولاً بر روی دارهای افقی انجام می شود، زيرا اين دارها برای عشاير كوچ نشين حجم کمتری دارد و بازكردن و حمل ونقل آن در ييلاق و قشلاق ساده تر است. چلّه را در فضايی باز به سبك فارسی می دوانند. سپس آن را از ميله ها در می آورند و روی دار می اندازند و فواصل تارها را تنظيم می كنند.
  2. كجوبندی
  3. زنجيره و گليم بافی: ابتدا بخشی از نخ های انتهايی چلّه را زنجيرباف و سپس به روش فارسی گليم باف می كنند تا بدنه گبه استوار شود و گره ها از هم نپاشد.
  4. بافت: روش بافت گبه همانند قالی است.
  5. پودگذاری: بعد از هر رديف بافت و ريشه زدن (ايلمه زدن) از 3 تا 8 پود را روی گره ها می خوابانند و با دفه يا همان سيخ پودكشی يا شمشير می كوبند. هر چه نخ پود نازك تر باشد، گبه مرغوب تر خواهد بود.
  6. سركشی:بركش كردن.
  7. قيچی كاری: پس از سركشی گبه طول اضافی پودها با قيچی گرفته می شود. معمولاً پرز گبه بين 1 تا 4 سانتی متر در نظر گرفته می شود.
  8. شيرازه بافی: پس از بافت بدنه فرش، چلّه های کناره را كه قبلاً آماده شده است با نخی رنگی می پيچند.
  9. جداكردن گبه از دار: چلّه های انتهايی گبه را پس از اطمينان از راست و درست بودن طول و عرض آن برای بريدن علامتگذاری می كنند. سپس نخ مهار گبه را از دو طرف آزاد می كنند و سردار و زيردار را شل و گاوه ها را رها می كنند. پس از آن با آزادکردن كوجی، گره های چلّه را در سردار باز می كنند تا گبه از دار جدا شود.

درباره گبه توضيح اين موارد نيز ضروری است:

  1. بيشترين بافندگان در ميان عشاير زناناند؛
  2. گبه عشايری با پشم خودرنگ و پشم در پشم و درشت بافت توليد می شود؛
  3. گبه تا رج شمار 50 در يك گره ذرعی بافته می شود؛
  4. طرح گبه بسيار ساده و كم نقش و ذهنی است و متأثر از باورهای بافندگان بافته می شود؛
  5. گبه خودرنگ بافته می شود و همين امر باعث دوام رنگ های اين دست باف و اقبال خريداران از آن بوده است. امروزه، نخ گبه با رنگ های گياهی و گاهی شيميايی به رنگ هايی روشن همچون مسی، زرد، سفيد، طلايی، شيری، سبز، آبی، و قهوه ای رنگرزی می شود.